Autoritetet rregullatore në Rusi kanë urdhëruar bllokimin e aplikacionit WhatsApp, në kuadër të shtrëngimit të masave ndaj platformave të huaja të komunikimit. Vendimi pritet të prekë mbi 100 milionë përdorues dhe shoqërohet me thirrje për kalimin drejt aplikacionit shtetëror Max.

WhatsApp, që është në pronësi të Meta, deklaroi se masa synon t’i zhvendosë përdoruesit drejt një “aplikacioni shtetëror për mbikëqyrje”. Kompania bëri të ditur se po bën gjithçka për t’i mbajtur njerëzit të lidhur dhe paralajmëroi se izolimi i qytetarëve nga komunikimi privat dhe i sigurt është një hap prapa, që mund të çojë në më pak siguri.

Zëdhënësi i Kremlinit, Dmitry Peskov, tha se vendimi u mor për shkak të “mosgatishmërisë së Meta për të respektuar normat dhe germën e ligjit rus”. Sipas tij, kompania mund të rifillojë operacionet nëse respekton ligjin dhe hyn në dialog me autoritetet. I pyetur nëse synohet detyrimi i qytetarëve të përdorin Max, Peskov u shpreh se “mesazheri kombëtar është një alternativë e disponueshme”.

Ndërkohë, rregullatori rus i internetit Roskomnadzor njoftoi këtë javë se po kufizon më tej edhe Telegramin, duke përmendur mungesë sigurie. Telegram raportohet se përdoret gjerësisht në Rusi dhe thuhet se përdoret edhe nga forcat ruse në Ukrainë; disa blogerë pro luftës janë ankuar se kufizimet po vështirësojnë komunikimin në terren.

Moska argumenton se si WhatsApp ashtu edhe Telegram kanë refuzuar të ruajnë të dhënat e përdoruesve rusë brenda territorit të vendit, siç kërkon ligji. Autoritetet pretendojnë gjithashtu se WhatsApp është një nga shërbimet kryesore që përdoret për mashtrime dhe zhvatje ndaj qytetarëve rusë, duke e përdorur këtë si arsye për të nxitur kalimin drejt Max.

Më herët gjatë këtij viti është raportuar se WhatsApp pritet të bllokohet përfundimisht në vitin 2026. Zyrtari rus Andrei Svintsov është cituar të ketë thënë se “masa të tilla të ashpra” janë “plotësisht të justifikuara”, pasi Rusia e ka shpallur Meta një organizatë ekstremiste.

WhatsApp ka qenë më parë aplikacioni më i përdorur për mesazhe në Rusi. Por që nga viti 2022, kur Meta u etiketua si organizatë ekstremiste, aplikacione si Instagram dhe Facebook janë bllokuar dhe aksesohen vetëm përmes VPN. Qytetarët nuk ndalohen t’i përdorin, por duhet të përdorin mjete anashkaluese.

Një projekt për të drejtat digjitale ka raportuar se Rusia po heq gjithnjë e më shumë faqe nga sistemi shtetëror i adresave të internetit, i kontrolluar nga Roskomnadzor. Sipas këtij raportimi, 13 platforma të njohura, përfshirë YouTube, Facebook, WhatsApp Web dhe Instagram, mungojnë tashmë në sistemin kombëtar të emrave të domenit; kur një faqe hiqet nga regjistri, ajo nuk hapet pa VPN.

Paralelisht, autoritetet po promovojnë aplikacionin shtetëror Max. Kritikët pretendojnë se ai nuk ofron enkriptim nga fundi në fund dhe mund të depërtohet nga autoritetet, ndërsa mediat shtetërore i hedhin poshtë këto pretendime. Max po promovohet me reklama në televizion dhe në qytete, si edhe nga zyrtarë lokalë.

Që nga viti 2025, autoritetet kanë vendosur që Max të jetë i para-instaluar në çdo pajisje të re që shitet në Rusi. Ka raportime se punonjës të sektorit publik, mësues dhe studentë po kërkohet gjithnjë e më shumë ta përdorin platformën.

Ndërkohë, drejtori ekzekutiv i Telegram, Pavel Durov, deklaroi se shteti po kufizon aksesin në shërbimin e tij për të detyruar qytetarët të përdorin aplikacionin e vet për mbikëqyrje dhe censurë politike. Ai shtoi se një strategji e ngjashme është provuar edhe në Iran, por qytetarët kanë gjetur mënyra për ta anashkaluar, duke theksuar se “kufizimi i lirisë së qytetarëve nuk është kurrë përgjigjja e duhur”.