Edhe pse përvoja e Covid-19 solli investime të rëndësishme në logjistikën spitalore dhe Urgjencën Kombëtare, pabarazia gjeografike dhe nënfinancimi kronik mbeten pengesa serioze për t’u përballuar me pandemi të reja si ajo e përmasave të Covid-19. Mungesa kritike e mjekëve, e nxitur nga emigracioni, si dhe varësia e laboratorëve nga importet rrezikojnë të sjellin përgjigje të vonuara në kriza. Ekspertët bëjnë thirrje për krijimin e rezervave të emergjencës dhe forcim të poleve rajonale spitalore
Bota në të cilën jetojmë sot e ka lehtësuar qarkullimin e sëmundjeve ngjitëse nga një kontinent në tjetrin më shpejt se kurrë më parë. Lëvizja e lirë ka nxitur udhëtimet, teksa modernizimi i transportit ka sjellë lehtësimin e lëvizjes si për njerëzit, ashtu edhe për viruset.
Po kalojnë gjashtë vite që kur pandemia Covid-19 paralizoi botën në vitin 2020, teksa trauma ende e freskët u nxit së fundi nga Hantavirusi, Ebola. Sëmundjet ngjitëse që tani shpërthejnë në Afrikë dhe Azi na frikësojnë më shumë se më parë, por a është Shqipëria gati të përballojë një pandemi tjetër të përmasave të Covid-19, pa përjetuar dramën e vitit 2020?
Ekspertët e shëndetësisë dhe mjekët pohojnë se sistemi është padyshim më i sprovuar dhe më i koordinuar se në vitin 2020, por mbeten ende sfida që kanë të bëjnë me mungesë të infrastrukturës në shërbimin parësor dhe burimet njerëzore në të gjithë zinxhirin e infrastrukturës së shëndetësisë.
Shqipëria u rendit e katërta në botë për nivelin e vdekjeve reale nga Covid-19 në raport me popullsinë, pas Azerbajxhanit, Bosnjë-Hercegovinës dhe Bullgarisë, sipas të dhënave nga “Health Data”, një institut amerikan për vlerësimin e shëndetit.
Sipas raportit, Shqipëria kishte në total 529 vdekje për 100 mijë banorë, për periudhën mars 2020 deri në maj 2021, duke u renditur e katërta ndër 20 vendet me vdekjet reale më të larta.
Edhe pse përvoja e Covid-19 solli investime të rëndësishme në logjistikën spitalore dhe Urgjencën Kombëtare, pabarazia gjeografike dhe nënfinancimi kronik mbeten pengesa serioze për t’u përballuar me pandemi të reja si ajo e përmasave të Covid-19. Mungesa kritike e mjekëve, e nxitur nga emigracioni, si dhe varësia e laboratorëve nga importet rrezikojnë të sjellin përgjigje të vonuara në kriza. Ekspertët bëjnë thirrje për krijimin e rezervave të emergjencës dhe forcim të poleve .
Bota në të cilën jetojmë sot e ka lehtësuar qarkullimin e sëmundjeve ngjitëse nga një kontinent në tjetrin më shpejt se kurrë më parë. Lëvizja e lirë ka nxitur udhëtimet, teksa modernizimi i transportit ka sjellë lehtësimin e lëvizjes si për njerëzit, ashtu edhe për viruset.
Po kalojnë gjashtë vite që kur pandemia Covid-19 paralizoi botën në vitin 2020, teksa trauma ende e freskët u nxit së fundi nga Hantavirusi, Ebola. Sëmundjet ngjitëse që tani shpërthejnë në Afrikë dhe Azi na frikësojnë më shumë se më parë, por a është Shqipëria gati të përballojë një pandemi tjetër të përmasave të Covid-19, pa përjetuar dramën e vitit 2020?
Ekspertët e shëndetësisë dhe mjekët pohojnë se sistemi është padyshim më i sprovuar dhe më i koordinuar se në vitin 2020, por mbeten ende sfida që kanë të bëjnë me mungesë të infrastrukturës në shërbimin parësor dhe burimet njerëzore në të gjithë zinxhirin e infrastrukturës së shëndetësisë.
Shqipëria u rendit e katërta në botë për nivelin e vdekjeve reale nga Covid-19 në raport me popullsinë, pas Azerbajxhanit, Bosnjë-Hercegovinës dhe Bullgarisë, sipas të dhënave nga “Health Data”, një institut amerikan për vlerësimin e shëndetit.
Sipas raportit, Shqipëria kishte në total 529 vdekje për 100 mijë banorë, për periudhën mars 2020 deri në maj 2021, duke u renditur e katërta ndër 20 vendet me vdekjet reale më të larta nga Covid-19.
Plani 2030, si po forcohen kapacitetet shëndetësore për pandemitë
Sistemi i shëndetit publik në Shqipëri ka shënuar progres të rëndësishëm, ku padyshim konsolidimi i Urgjencës Kombëtare dhe digjitalizimi i plotë i sistemeve të survejancës për agjentët infektivë përfaqësojnë dy nga pikat tona më të forta, tha Alban Ylli, ekspert i politikave të shëndetit publik.
Z. Ylli tha se, në këtë dekadë, vëmendja e politikave shëndetësore është e përqendruar në disa drejtime jetike. Së pari, rritja e kapaciteteve laboratorike do të marrë hov të ri vitin e ardhshëm me fillimin e punës së Qendrës së re të Referencës Kombëtare.
Së dyti, po investohet me përparësi në trajnimin e ekspertëve, mjekë, epidemiologë, infermierë dhe staf mbështetës, për të garantuar hetim epidemiologjik dhe komunikim risku gjatë krizave shëndetësore.
Ai tha se Ministria e Shëndetësisë po punon në një sistem kapilar, përmes programit “Solidar”. “Kemi nisur punën për përgatitjen e strukturave të kujdesit parësor me plane dhe mekanizma ndërsektorialë për të reaguar në kohë emergjence.
E gjithë kjo arkitekturë do të funksionojë si një trup i vetëm duke integruar dhe duke standardizuar shkëmbimin e të dhënave klinike, laboratorike dhe mjedisore në të gjitha platformat tona digjitale”, tha ai.
Sa është e përgatitur Shqipëria?
Nëse një pandemi e re do të godiste sot, Shqipëria nuk do të gjendej në befasi si në marsin e vitit 2020, pasi mekanizmat e reagimit emergjent janë krijuar dhe testuar.
Sidoqoftë, qëndrueshmëria afatgjatë e sistemit do të varet shumë nga shpejtësia e përhapjes së virusit dhe nga aftësia për të mbajtur dhe për të motivuar stafin mjekësor ekzistues, tha mjeku pneumolog Luan Dyrmishi, i cili punoi në front të pandemisë Covid-19.
Përvoja e Covid-19 shërbeu si një precedent për sistemin shëndetësor shqiptar, duke e detyruar atë të ndërtonte pothuajse nga e para një strukturë logjistike dhe menaxhuese për emergjencat e mëdha.
Nëse do të ndodhte një krizë tjetër, Shqipëria do të mbështetej në disa asete dhe përvoja konkrete që u krijuan gjatë asaj periudhe. Në aspektin operacional, kjo do të ishte më e lehtë, porse vendit i nevojiten ende investime në kapacitete dhe logjistikë, si në mjekë, në mjedise spitalore dhe në survejancë, tha mjeku Dyrmishi.
Problem mungesa e stafit mjekësor
Mungesa e stafit mjekësor në Shqipëri është një problem madhor për të siguruar shërbime dinjitoze në kohë normale, por në rast pandemie ky është një problem i madh për shpëtimin e jetëve, tha Gazment Koduzi, mjek dhe ekspert me përvojë i politikave shëndetësore.
Sipas të dhënave të Bankës Botërore, Shqipëria kishte gjatë periudhës së pandemisë 1.9 mjekë për 1000 banorë, ndërkohë që mesatarja e Bashkimit Europian është mbi 3.5 mjekë për 1000 banorë.
Organizata Botërore e Shëndetësisë e vendos pragun minimal të fuqisë punëtore shëndetësore rreth 2.3 – 2.5 mjekë për funksion bazë të sistemit shëndetësor në kohë normale, por ky nivel nuk është i mjaftueshëm për pandemi.
Përvoja e Covid-19 tregoi se vendet që arritën ta menaxhojnë më mirë presionin mbi spitalet kishin zakonisht një densitet më të lartë mjekësh, shpesh mbi 3.5 deri në 5 mjekë për 1000 banorë, të shoqëruar me një numër edhe më të lartë infermierësh dhe kapacitete të forta në kujdesin intensiv.
Këto vende nuk e shmangën pandeminë, por arritën të dominonin kolapsin e sistemit. Vendi ynë vijon të vuajë emigracionin e lartë të mjekëve, teksa shërbimet janë të qendërzuara në Tiranë dhe në rrethe ka mungesa të mëdha.
“Për dy vite me radhë, gjatë pandemisë 2020-2021, ka qenë më keq se një front lufte. Ishte një rraskapitje, me vetëm dy ose tre orë gjumë. Ndërkohë që po punonim në spitalet Covid me superintensitet, qindra mesazhe, grafi dhe skanerë vinin në telefon.
Shumë pacientë që po kalonin sëmundjen në shtëpi kërkonin këshilla. Thjesht ishte e pamundur të ofroheshe për të gjithë”, tha P. Malaj, mjek pneumolog i cili ishte në front të menaxhimit të sëmundjes gjatë pandemisë.
Zoti Koduzi pohon se mjekët punojnë me mbingarkesë edhe aktualisht. Me plakjen e popullsisë dhe përhapjen e sëmundjeve jongjitëse, barra e punës sa vjen e rritet, ndërkohë që gati gjysma e mjekëve të diplomuar në vendin tonë kanë emigruar jashtë vendit.
