Një përplasje e fortë ligjore po zhvillohet mes ish-Presidentit dhe ish-kryeministrit Ilir Meta dhe Prokurorisë së Posaçme, në një proces që përfshin çështjen CEZ-DIA, deklarimet e pasurisë, lobimet ndërkombëtare dhe mënyrën si janë ndërtuar provat kundër tij. Në qendër të qëndrimit të Metës qëndron një akuzë e drejtpërdrejtë: sipas tij, ekspertiza financiare e përdorur nga organi i akuzës është e paligjshme, e manipuluar dhe e ndërtuar mbi qëllime politike.

Në deklarimet e tij para gjykatës, Meta thekson se “eksperti”, punonjës i SPAK-ut, ka harruar të llogarisë të gjitha të ardhurat e tij të ligjshme nga shteti shqiptar për gati dhjetë vite, deri në vitin 2002. Ai argumenton se gjatë kësaj periudhe ka ushtruar funksione të larta shtetërore – si deputet, Sekretar Shteti për Europën, Zëvendëskryeministër dhe Kryeministër – dhe ka përfituar të ardhura të ligjshme, përfshirë dieta dhe pagesa si anëtar i bordeve të ndryshme qeveritare.

Sipas tij, një ekspertizë e plotë financiare, e realizuar nga një ekspert i licencuar dhe e bazuar në dokumente zyrtare, do të tregonte qartë diferencën e madhe mes të ardhurave të tij të ligjshme – që arrijnë rreth 870 mijë euro – dhe shpenzimeve, të cilat sipas tij janë rreth gjysma e kësaj shume. Ai kërkon që gjykata të refuzojë ekspertizën aktuale dhe të autorizojë një analizë të pavarur financiare që nga 22 marsi 1992 e deri më sot.

Një tjetër pikë e fortë e mbrojtjes së tij lidhet me çështjen CEZ-DIA, e cila hetohet prej vitesh. Meta nënvizon se kjo është një çështje e stërgjykuar brenda dhe jashtë vendit, ku sipas vendimit të Gjykatës së Lartë, shteti shqiptar ka dalë me fitim. Ai përmend se dëmi i shkaktuar për 24% të aksioneve që shteti zotëronte ishte rreth 150 milion lekë, ndërsa konfiskimi i llogarive të Kastriot Ismailajt ka qenë mbi 4 milion euro.

Në qëndrimin e tij, Meta thekson se në asnjë fazë të procesit gjyqësor, nga shkalla e parë deri te vendimi final i Gjykatës së Lartë, emri i tij nuk përmendet. Ai shton se personat e përmendur nga prokurorët – si Josef Hejsek, Romeo Karaj apo Elvis Mataj – nuk e kanë përmendur emrin e tij në dëshmitë e dhëna para prokurorisë.

Një element tjetër i debatit është dëshmia e Tomas Pleskac, shef i Hejsek në vitet 2010-2011. Sipas Metës, Pleskac ka deklaruar se e njihte atë si Ministër të Ekonomisë dhe Ismailajn si partner biznesi, por nuk kishte dijeni për ndonjë lidhje mes tyre. Kjo, sipas Metës, rrëzon pretendimin se Ismailaj ishte prezantuar prej tij apo se kishte ndonjë aleancë mes tyre.

Ai ngre pikëpyetje mbi ndryshimin e qëndrimeve të Hejsek pas disa vitesh, duke sugjeruar se ky ndryshim nuk lidhet me kujtesën, por me ndryshimin e rrethanave, interesave dhe pozicioneve të CEZ-it. Sipas tij, prishja e marrëdhënieve mes CEZ dhe DIA, si dhe padia e Ismailajt në Arbitrazh për 130 milion euro, e bënë CEZ-in të interesuar për t’ia faturuar përgjegjësinë qeverisë shqiptare.

Meta kritikon ashpër mënyrën se si janë ndërtuar dyshimet për pasuri të pajustifikuara, duke i quajtur ato të bazuara në një “ekspertizë” të manipuluar. Ai pretendon se prokurorët kanë përdorur edhe artikuj mediatikë të viteve të fundit si “prova”, për të krijuar dyshime të arsyeshme për korrupsion pasiv.

Në mbrojtjen e tij ai thekson se është subjekt deklarues që prej vitit 1992 dhe se ligji i deklarimit i ndan qartë përgjegjësitë e subjektit të posaçëm nga ato të personave të lidhur me të. Ai shprehet se nuk ekziston asnjë shpenzim i padeklaruar prej tij dhe asnjë provë që ai të ketë pasur dijeni për ndonjë deklarim të rremë nga persona të lidhur.

Meta i referohet gjithashtu çështjes së lobimeve, duke theksuar se nuk ekziston asnjë firmë e tij në kontrata apo autorizime për pagesa në emër të LSI. Ai kujton se ka dhënë dorëheqjen nga posti i Kryetarit të LSI në prill 2017, pas zgjedhjes si President i Republikës, dhe se statuti i partisë e ndan qartë përgjegjësinë financiare nga roli i kryetarit.

Në lidhje me kontratat e regjistruara në FARA, ai thekson se ky është thjesht një portal regjistrimi i Departamentit të Drejtësisë në SHBA dhe jo një gjykatë që garanton saktësinë e çdo regjistrimi. Sipas tij, një rast i mëparshëm ka treguar se një kontratë ishte regjistruar pa autorizimin e LSI dhe ishte denoncuar prej tij.

Një pjesë tjetër e qëndrimit të tij lidhet me mënyrën si prokuroria ka trajtuar dëshmitarët. Ai vë në dyshim seriozitetin e kallëzuesve, duke përmendur raste ku dëshmitarë kanë ndryshuar deklarimet apo kanë bërë akuza që, sipas tij, bien ndesh me faktet.

Në thelb, Meta paraqet një narrativë ku hetimi ndaj tij shihet si i mbështetur mbi interpretime të shtrembëruara, ekspertiza të kontestuara dhe dëshmi të paqëndrueshme. Ai kërkon nga gjykata që të refuzojë provat që i konsideron të manipuluara dhe të garantojë një proces të drejtë e të paanshëm.

Procesi mbetet në zhvillim dhe pritet që gjykimi i themelit të sqarojë nëse akuzat për deklarim të rremë, pasuri të pajustifikuar apo lidhje me çështjen CEZ-DIA do të mbështeten nga prova të reja apo do të rrëzohen nga mbrojtja.

Në një klimë politike të tensionuar dhe me interes të lartë publik, kjo përballje ligjore shihet si një test i rëndësishëm për drejtësinë shqiptare. Nga njëra anë qëndron një figurë e njohur e politikës së tre dekadave të fundit; nga ana tjetër një prokurori e posaçme që synon të provojë se askush nuk është mbi ligjin.

Mes ekspertizave, dëshmive, kundërshtimeve dhe kërkesave për analiza të reja financiare, beteja vazhdon. Përfundimi i saj do të ketë peshë jo vetëm për fatin personal të Ilir Metës, por edhe për perceptimin publik mbi funksionimin e drejtësisë dhe besimin te institucionet në Shqipëri.