Në kuadër të projektit “Rojtarët e Ujërave – Pjesëmarrja dhe Mbështetja për Mbrojtjen e Ekosistemeve në Fier dhe Divjakë”, Qendra “Epoka e Re” zhvilloi aktivitetin përmbyllës të projektit, me pjesëmarrjen e përfaqësuesve të institucioneve dhe aktorëve lokalë nga Bashkitë Fier dhe Divjakë, ekspertëve të mjedisit, të rinjve dhe përfaqësuesve të komunitetit.
Në fokus të aktivitetit ishte prezantimi i rezultateve të studimit mbi cilësinë e ujërave sipërfaqësore në rajonin Fier–Divjakë dhe ultësirën bregdetare, si dhe diskutimi mbi masat që duhet të ndërmerren për mbrojtjen e ekosistemeve ujore dhe, në veçanti, të Lagunës së Karavastasë.
Studimi është bazuar në një proces monitorimi 12-mujor. Sipas raportit teknik, analizat laboratorike të realizuara nga Urban LAB Divjakë përfshinë 144 kampione në 20 pika monitorimi, duke analizuar parametra të rëndësishëm fiziko-kimikë si pH, përçueshmëria elektrike, COD, amoniumi, nitritet, nitratet, fosfatet, azoti total, hekuri dhe bakri. Raporti Përfundimtar i Eksperti…
Monitorimi përfshiu sisteme ujore që lidhen drejtpërdrejt me zonën e Darëzezës dhe Semanit, kanalin Emisari i Tërbufit, kanalet kulluese të zonës së Divjakës dhe Lagunën e Karavastasë. Rezultatet tregojnë se presioni mbi cilësinë e ujërave lidhet kryesisht me shkarkimet urbane të patrajtuara, drenazhimin e tokave bujqësore, përdorimin e plehrave kimike dhe aktivitetet blegtorale.
Një nga shqetësimet kryesore të evidentuara nga studimi është prania në disa pika e vlerave të larta të amoniumit, nitriteve dhe fosfateve. Sipas analizës përfundimtare, këta elementë rrisin ngarkesën me lëndë ushqyese në ujë dhe favorizojnë procesin e eutrofikimit, duke ulur oksigjenin e tretur dhe duke krijuar rrezik për habitatet dhe speciet ujore të Lagunës së Karavastasë. Raporti Përfundimtar i Eksperti…
Studimi evidenton si një nga pikat më problematike Pikën 7 – Kanali Vija e Ngjalës, ku ndotja është konstatuar gjatë të katër stinëve të monitoruara dhe ku, sipas ekspertit, disa tregues afrohen me karakteristikat e ujërave të ndotura urbane. Për këtë zonë raporti nënvizon nevojën për trajtimin e ujërave përpara shkarkimit të tyre. Raporti Përfundimtar i Eksperti…
Gjatë aktivitetit përmbyllës u prezantuan dhe diskutuan edhe rekomandimet e studimit. Ndër masat kryesore të propozuara janë ndërhyrja në sistemin e kanaleve Xeng, Mizë, Zharnec 1, Zharnec 2, Kryekuq dhe Kamenicë për të shmangur shkarkimin e drejtpërdrejtë të ujërave të ndotura në Lagunën e Karavastasë; trajtimi i ujërave të ndotura urbane, të paktën përmes sistemeve bazë të dekantimit; menaxhimi ekologjik dhe kompostimi i mbetjeve të stallave larg kanaleve kulluese; ndërtimi i një hidrovori të ri për përballimin e reshjeve të shumta dhe përmbytjeve; si dhe monitorimi i vazhdueshëm i pikave kritike. Raporti Përfundimtar i Eksperti…
Një tjetër rekomandim i rëndësishëm është rritja e informimit dhe ndërgjegjësimit në nivel lokal dhe përdorimi i të dhënave të monitorimit për të përmirësuar politikat dhe rregulloret që lidhen me cilësinë dhe menaxhimin e ujërave. Raporti Përfundimtar i Eksperti…
Përmes projektit “Rojtarët e Ujërave”, monitorimi nuk është parë vetëm si një proces teknik, por edhe si një instrument për të afruar komunitetin, të rinjtë dhe institucionet lokale me problematikat konkrete mjedisore. Rezultatet e studimit krijojnë tashmë një bazë të dhënash që mund të përdoret për planifikimin e ndërhyrjeve konkrete, vazhdimin e monitorimit dhe forcimin e bashkëpunimit ndërmjet Bashkive Fier dhe Divjakë, institucioneve përgjegjëse dhe komunitetit.
Mesazhi kryesor i aktivitetit përmbyllës ishte i qartë: mbrojtja e ujërave që ushqejnë Lagunën e Karavastasë dhe derdhen në Detin Adriatik kërkon monitorim të vazhdueshëm, parandalim të ndotjes dhe ndërhyrje të koordinuara institucionale.

Gjatë një periudhe 20-mujore, projekti ka mbështetur dhe koordinuar bashkëpunimin institucional ndërmjet Bashkive Fier dhe Divjakë dhe institucioneve përgjegjëse për menaxhimin dhe mbrojtjen e mjedisit, përfshirë Administratën e Zonave të Mbrojtura Divjakë–Karavasta, strukturat rajonale të mjedisit, shëndetin publik, strukturat përgjegjëse për Basenin e Semanit, Prefekturën e Qarkut Fier, si dhe aktorë të tjerë lokalë. Ky bashkëpunim është shoqëruar me takime koordinuese, aktivitete ndërgjegjësuese dhe aksione konkrete në terren, me përfshirjen e komunitetit, të rinjve dhe institucioneve lokale.
Një nga ndërhyrjet konkrete të projektit ka qenë edhe mbjellja e 1,000 fidanëve në territorin e dy bashkive, të përzgjedhur dhe shpërndarë në përputhje me nevojat e evidentuara në terren. Krahas monitorimit dhe ndërgjegjësimit, projekti ka synuar të lërë edhe një bazë konkrete për ndërhyrje të mëtejshme, duke hartuar dhe dizenjuar disa ide/projekte për investime të ardhshme që mund të zhvillohen nga Bashkitë Fier dhe Divjakë dhe nga strukturat përgjegjëse për Zonën e Mbrojtur Divjakë–Karavasta.
Në këtë mënyrë, projekti “Rojtarët e Ujërave” nuk u kufizua vetëm në evidentimin e problematikave, por kontribuoi në krijimin e një modeli bashkëpunimi ndërinstitucional, mobilizimin e komunitetit dhe identifikimin e zgjidhjeve konkrete që mund të ndiqen edhe pas përfundimit të financimit të projektit.
Do ta përforcoja edhe mbylljen e tekstit për media me këtë fjali:
Nga monitorimi te ndërhyrja konkrete, projekti ka krijuar një bazë të dhënash, partneritete institucionale dhe propozime konkrete që mund të orientohen drejt investimeve të ardhshme për mbrojtjen e ujërave, Lagunës së Karavastasë dhe ekosistemeve të zonës Fier–Divjakë.