Ndërtimi i urës së re të Savës ka hyrë në një fazë të dukshme në Beograd, por fillimi i punimeve po shoqërohet me kritika të ashpra për mungesën e transparencës. Kompanitë kineze China State Construction Engineering dhe PowerChina janë përfshirë në projekt, ndërsa publikimi i plotë i kontratave është refuzuar nga autoritetet serbe.
Punimet për vendosjen e strukturave metalike nisën më pesë dhjetor. Ura e re, me një gjatësi prej katërqind e njëzet metrash, po ndërtohet për të zëvendësuar urën e vjetër të Savës, e ndërtuar në vitin një mijë e nëntëqind e dyzet e dy gjatë pushtimit nazist. Sipas autoriteteve të qytetit, ura ka paraqitur rreziqe strukturore dhe nuk përmbush më nevojat e trafikut të sotëm.
Kontraktori kryesor, PowerChina, është i njëjti që mori pjesë në shembjen e urës së vjetër dhe po ndërton strukturën e re me një investim që kap shifrën e nëntëdhjetë e katër pikë një milionë euro. Përfundimi i punimeve synohet brenda vitit 2026.
Kritikët e projektit theksojnë se mungesa e një procesi publik tenderimi ka krijuar dyshime serioze. Kujtohet se pas shembjes së çatisë së stacionit hekurudhor në Novi Sad në vitin 2024, ku humbën jetën gjashtëmbëdhjetë persona, u akuzuan disa zyrtarë serbë për marrje të përfitimeve financiare nga një konsorcium kinez. Edhe pse kompanitë kineze nuk u shpallën përgjegjëse për shembjen, rasti e ka bërë edhe më të ndjeshme çështjen e kontratave të padeklaruara.
Ekspertët e antikorrupsionit i cilësojnë kontratat e mbyllura një pasojë të boshllëqeve të ligjit serb për prokurimet, i cili lejon përjashtime të gjera për marrëveshje të nënshkruara me shtete të tjera. Kjo, sipas tyre, krijon terren për çmime më të larta dhe zvogëlon mundësinë e konkurrencës së ndershme.
Qeveria e Serbisë i bazon kontratat e urës së re të Savës në një marrëveshje të vitit 2009 me Kinën, e cila parashikon bashkëpunim të zgjeruar në projekte infrastrukturore dhe kontraktim të drejtpërdrejtë publik. Megjithatë, as ministria përgjegjëse dhe as autoritetet e qytetit nuk kanë dhënë sqarime përse dokumentacioni i projektit mbahet i klasifikuar.
Aktivistë që kundërshtojnë shembjen e urës së vjetër thonë se autoritetet u kanë refuzuar qasjen në kontrata duke i cilësuar sekret biznesi. Sipas tyre, mungesa e transparencës e bën të vështirë të vlerësohet nëse projekti është duke u zhvilluar me standarde të larta sigurie dhe me kosto të arsyeshme.
Marrëdhëniet mes Serbisë dhe Kinës janë thelluar ndjeshëm vitet e fundit. Kompanitë kineze po ndërtojnë një pjesë të madhe të projekteve të mëdha infrastrukturore në vend, përfshirë Expo 2027, metronë e Beogradit, një stadium të ri kombëtar dhe projekte të tjera rrugore.
Institucionet evropiane kanë ngritur shqetësime për këtë model bashkëpunimi, duke paralajmëruar se kontratat e drejtpërdrejta me shtetet e treta po dobësojnë kontrollin demokratik dhe po e largojnë Serbinë nga standardet evropiane të prokurimeve.
